โลโก้ Paperless All In OnePAPERLESS All In One
หนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า

Form A, Form D, Form E คืออะไร ต่างกันอย่างไร

เวลาพูดถึงเอกสารขอลดหย่อนภาษีศุลกากร หลายคนจะได้ยินชื่อ Form A, Form D, Form E สลับกันไปมา และมักเข้าใจผิดว่าเป็นฟอร์มชุดเดียวกันแค่คนละเวอร์ชัน ทั้งที่จริงแล้วทั้งสามฉบับผูกกับ ความตกลงการค้าคนละฉบับ ออกให้คนละกรณี และให้สิทธิประโยชน์ไม่เท่ากัน บทความนี้สรุปให้เห็นภาพว่า แต่ละฟอร์มคืออะไร ใช้ตอนไหน และต่างกันตรงจุดไหนบ้าง

หนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าคืออะไร

หนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า (Certificate of Origin) คือเอกสารที่ยืนยันว่าสินค้าที่ส่งออก ผลิตหรือมีถิ่นกำเนิดจากประเทศใด เพื่อให้ศุลกากรปลายทางใช้เป็นหลักฐานประกอบการให้สิทธิพิเศษ ทางภาษีตามความตกลงการค้าที่เกี่ยวข้อง ถ้าไม่มีเอกสารนี้หรือใช้ผิดฉบับ ผู้นำเข้าปลายทางจะต้อง เสียภาษีในอัตราปกติ (MFN) แทนที่จะได้อัตราลดพิเศษ ในไทยหน่วยงานที่ออกหนังสือรับรองประเภทนี้คือ กรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ และหอการค้าไทยสำหรับบางกรณี

Form A, Form D, Form E เป็นชื่อเรียกแบบฟอร์มที่ต่างกันตามความตกลงที่อ้างอิง ไม่ใช่ฟอร์มที่เลือกใช้แทนกันได้ ผู้ส่งออกต้องรู้ก่อนว่ากำลังส่งสินค้าไปประเทศไหน ภายใต้ความตกลงใด แล้วจึงเลือกฟอร์มที่ตรงกับความตกลงนั้น

Form A คืออะไร

Form A คือหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าภายใต้ระบบ GSP (Generalized System of Preferences) ใช้เมื่อผู้ส่งออกไทยส่งสินค้าไปยัง ประเทศผู้ให้สิทธิพิเศษทางการค้าฝ่ายเดียว กล่าวคือประเทศที่พัฒนาแล้วให้สิทธิลดหรือยกเว้นอากรขาเข้าแก่สินค้าจากประเทศกำลังพัฒนา โดยไม่ได้เจรจาต่างตอบแทนแบบ FTA สองฝ่าย ประเทศผู้ให้สิทธิ์กลุ่มนี้ที่ไทยได้รับอยู่ในปัจจุบัน ได้แก่ ญี่ปุ่น สหภาพยุโรป สวิตเซอร์แลนด์ ออสเตรเลีย แคนาดา นอร์เวย์ ไอซ์แลนด์ นิวซีแลนด์ สหพันธรัฐรัสเซีย สาธารณรัฐคาซัคสถาน และเบลารุส

จุดที่ต้องระวังคือ Form A ใช้ได้เฉพาะ ขาส่งออกจากไทย ไปยังประเทศเหล่านี้เท่านั้น และแต่ละประเทศผู้ให้สิทธิ์ก็กำหนดเงื่อนไขถิ่นกำเนิดสินค้าและรายการสินค้าที่ได้รับสิทธิ์ไม่เหมือนกัน บางประเทศจำกัดโควตาหรือตัดสิทธิ์บางพิกัดสินค้าออกไปเมื่อไทยพัฒนาเศรษฐกิจถึงระดับหนึ่งแล้วด้วย

Form D คืออะไร

Form D คือหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าที่ออกให้สินค้าที่มีถิ่นกำเนิดและผลิตขึ้นในกลุ่มประเทศ สมาชิกอาเซียนด้วยกันเอง ภายใต้ความตกลงการค้าสินค้าของอาเซียน (ATIGA) ซึ่งพัฒนาต่อมาจากกรอบ CEPT (Common Effective Preferential Tariff) เดิม ครอบคลุมสมาชิกอาเซียนทั้ง 10 ประเทศ ได้แก่ ไทย บรูไน กัมพูชา อินโดนีเซีย ลาว มาเลเซีย เมียนมา ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ และเวียดนาม

ต่างจาก Form A ตรงที่ Form D ใช้ได้ทั้งสองทาง — ทั้งขาส่งออกจากไทยไปประเทศอาเซียนอื่น และขานำเข้าสินค้าจากประเทศอาเซียนอื่นเข้าไทย เพราะเป็นความตกลงต่างตอบแทนระหว่างสมาชิกด้วยกัน สินค้าส่วนใหญ่ที่เข้าเกณฑ์ถิ่นกำเนิดตาม ATIGA จะได้รับอัตราอากร 0%

Form E คืออะไร

Form E คือหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าสำหรับการค้าระหว่างกลุ่มประเทศอาเซียนกับจีน ภายใต้ความตกลงเขตการค้าเสรีอาเซียน-จีน หรือ ACFTA (ASEAN-China Free Trade Area) ครอบคลุม 11 ประเทศ คืออาเซียนทั้ง 10 ประเทศบวกกับสาธารณรัฐประชาชนจีน ใช้ได้ทั้งสองทิศทาง ทั้งส่งออกจากอาเซียนไปจีน และนำเข้าจากจีนเข้าอาเซียน

ปัจจุบันการยื่นขอ Form E ส่วนใหญ่ทำผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ (e-Form E) ที่เชื่อมข้อมูลระหว่าง หน่วยงานออกเอกสารของแต่ละประเทศสมาชิกกับศุลกากรปลายทางโดยตรง ช่วยลดความเสี่ยงเอกสารสูญหาย หรือปลอมแปลง และเร่งกระบวนการตรวจปล่อยสินค้าให้เร็วขึ้น

ตารางเปรียบเทียบ Form A / D / E

รายการForm AForm DForm E
ความตกลงอ้างอิงGSP (ให้สิทธิ์ฝ่ายเดียว)ATIGA (เดิม CEPT-AFTA)ACFTA
คู่ค้าญี่ปุ่น, สหภาพยุโรป, สวิตเซอร์แลนด์, ออสเตรเลีย, แคนาดา, นอร์เวย์, ไอซ์แลนด์, นิวซีแลนด์, รัสเซีย, คาซัคสถาน, เบลารุสอาเซียน 10 ประเทศอาเซียน 10 ประเทศ + จีน
ทิศทางการใช้ส่งออกจากไทยเท่านั้นสองทาง (ส่งออก-นำเข้า)สองทาง (ส่งออก-นำเข้า)
ลักษณะสิทธิ์ต่างตอบแทนฝ่ายเดียว (ประเทศพัฒนาแล้วให้ประเทศกำลังพัฒนา)ต่างตอบแทนสองฝ่ายระหว่างสมาชิกต่างตอบแทนสองฝ่ายระหว่างสมาชิก
หน่วยงานออกในไทยกรมการค้าต่างประเทศกรมการค้าต่างประเทศกรมการค้าต่างประเทศ (รองรับ e-Form E)

กับดักที่พบบ่อย

ข้อควรระวัง: การมี Form ที่ถูกต้องอย่างเดียวไม่พอ สินค้ายังต้องผ่านเกณฑ์กฎถิ่นกำเนิดสินค้า (Rules of Origin) ของความตกลงนั้นด้วย เช่น สัดส่วนวัตถุดิบในประเทศ (Regional Value Content) หรือการเปลี่ยนพิกัดศุลกากร (Change in Tariff Classification) ไม่ใช่แค่ผลิตหรือส่งออกจากประเทศนั้นเฉยๆ และอัตราลดหย่อนที่ได้จริงก็ไม่เท่ากันในทุกพิกัดสินค้า — สินค้าพิกัดเดียวกันอาจได้ 0% ภายใต้ Form D แต่ได้ลดเพียงบางส่วนภายใต้ Form E ก็เป็นไปได้ ต้องเช็คอัตราตามพิกัดจริงของแต่ละความตกลงเสมอ ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ใน บทความสิทธิประโยชน์ทางศุลกากร (FTA)

สรุป

ดูวิธีที่ Paperless All In One ช่วยตรวจความครบถ้วนของฟอร์มและอัตราสิทธิประโยชน์ก่อนยื่นใบขน

← กลับไปหน้ารวมบทความ